Recensies

Recensie boek - DE WERELD IN HET KLEIN (Sietze Norder)

de_wereld_in_het_klein.jpg

 

 

DE WERELD IN HET KLEIN

 

wat eilanden ons vertellen over de relatie tussen mens en natuur

 

auteur: Sietze Norder

uitgeverij: 2021 Prometheus Amsterdam

ISBN 978 90 446 4240 7

 

recensente: Gerda Sterk

eigen waardeoordeel: 8,5 à 9

 

onderwerp: biologische en culturele diversiteit, klimaatverandering

 

Het boek is een kleine geschiedenis van het leven op aarde, verteld aan de hand van eilanden. Wat kunnen wij leren van deze werelden in miniatuur?

 

Wat is een eiland?

De start van dit boek moet gesitueerd worden in 2010 op het eiland Mauritius. De auteur mag een collega vergezellen die een massagraf van dodo’s ontdekt, niet door mensen vermoord, maar omgekomen door een wereldwijde droogte zo’n 4200 jaar geleden. Daar begint zijn fascinatie voor eilanden en hoe ze ons inzicht geven in zowat alles wat er op de wereld gebeurt, of het natuur of cultuur is en hoe die elkaar beïnvloeden.

De inleiding is vrij lang omdat hij eerst probeert te bepalen wat een eiland is: is Groenland er één en past een rots in de branding met honderd vogels erop ook in zijn onderzoek? Er zijn duizenden middelgrote eilanden. Sietze selecteert volgens eigen ervaringen en interesses. Als hij ze zelf kon bezoeken is dat een pluspunt: Mauritius, de Canarische Eilanden en de Azoren. Andere redenen om ze te bespreken kan hun extreme isolatie zijn of juist hun nabijheid tot het vasteland.

 

Eilanden zijn proeftuinen van evolutie

Darwin werd door eilanden geïnspireerd tot zijn evolutietheorie en Sietze beschrijft vanaf p. 42 heel duidelijk hoe dat in zijn werk ging en waarom de Galápagos eilanden een belangrijke rol daarin speelden.

Hoe bereikten levensvormen nieuw gevormde eilanden? Ook dat is een hoofdstuk waard: “Waarom werd Krakatau na de uitbarsting eerst bereikt door een spinnetje en bijvoorbeeld niet door een Sumatraanse neushoorn?”(p. 47) Hoe konden vijftigduizend jaar geleden een soort minimensen het Indonesische eiland Flores bereikt hebben? Hoe verklaar je de soortenrijkdommen of integendeel de overeenkomsten tussen flora en fauna?

Edward Wilson is een van de grootste wetenschappelijke helden van de auteur omdat die “erin geslaagd is om inzichten uit uiteenlopende vakgebieden samen te brengen...”(p.65). Samen met R. MacArthur schreef hij een basis werk: “De theorie van eilandbiogeografie”, waaraan Sietze ideeën ontleent of ze gebruikt om de zijne kracht bij te zetten.

 

Reisverslagen

In deel 2 speculeert hij erover hoe de mensen de eilanden bereikten. De Canarische Eilanden zijn al 500 jaar voor onze tijdrekening gekoloniseerd, maar de Azoren of de Falklandeilanden moesten wachten tot de 15de-16de eeuw. Hij geeft te bedenken dat sommige eilanden regelmatig bereikbaar waren door lage waterstanden (klimaatverandering is van alle tijden!), maar om bv. Flores te bereiken moest de Homo erectus een zeestraat van 20 km oversteken en hij deed dat honderdduizenden jaren voor de Homo sapiens! (p.90 e.v.) .

1419: Madeira wordt door de Portugezen veroverd, de plaatselijke fauna en vooral flora moet wijken voor suikerrietplantages. Sietze schetst het akelige gevolg: slavenhandel. De Cariben ondergaan vanaf 1493 hetzelfde lot, behalve dat er een plaatselijke bevolking was die ofwel stierf aan ziektes of tot slaaf gemaakt werd.  “De reizen van Columbus waren een gamechanger voor de biogeografie. Waar voorheen ecologische en culturele uitwisseling vooral regionaal plaatsvond, werd dat na Columbus mondiaal.”(p.156).

 

De aarde als archipel

En dat leidt naar het derde deel: de enorm grote invloed van de mens op de aarde en hoe wat er gebeurde op eilanden daarvan een afspiegeling is. Een grote meerderheid van soorten is inmiddels uitgestorven, maar de huidige versnelde biodiversiteitscrisis hangt zeker samen met het menselijk optreden en dat legt de auteur heel aanschouwelijk uit.

 

Verbeter de wereld, begin op een eiland

Hiervoor is Mauritius, het eiland waar hij zijn reis begon, een treffend voorbeeld. De dodo is uitgestorven. Van de 19 andere endemische vogels zijn er nog 11 uitgestorven en slechts een paar “gered” door stevig ingrijpen van de mens. Het gaat daarbij niet enkel om de vreugde van het aanschouwen van een mooie vogel, het zijn ook verspreiders van zaden. De vleerhond is bejaagd en beschoten voor het doordrong van hoe groot belang hij is voor het ecosysteem van Mauritius.

Kortom, zo besluit hij, je zou de eilanden kunnen zien als een soort wereldwijd laboratorium, zoals een kanarie ooit fungeerde als een alarmsignaal in de mijnen.

 

In een prettige stijl met veel verduidelijkende voorbeelden illustreert Sietze hoe eilanden een inkijk geven in de historische wortels van hedendaagse mondiale uitdagingen. Er volgt een bronnenlijst per hoofdstuk en een trefwoordenregister. De landkaarten zijn helaas erg vaag afgedrukt, maar toch nog erg nuttig.

Sietze Norder is een biogeograaf en eilandenonderzoeker. Momenteel werkt hij aan de universiteit van Leiden.

Let op: er is een boek in omloop van een andere schrijver met precies dezelfde titel maar met een andere inhoud.

 

 Voor CIB : Didier De Wever

 

0
0
0
s2smodern

4 boeken van Bernadette en dochter Christine von Dreien - Recensies

 

Bernadette , tweeling als licht geboren, deel 1

Bernadette, het visioen over het goede, deel 2

Christina, bewustzijn schept vrede, deel 3

Christina, Uiteindelijk komt alles goed, deel 4

 

auteur: Christina von Dreien

Uitgeverij: Akasha

 

De vier boeken uit de Christina-boekenreeks zijn al tussen de zeven en de drie keer herdrukt. Vooral voor het laatste boekje is dat een prestatie, want het verscheen in 2021!

De mensen hebben dus duidelijk behoefte aan een opbeurende boodschap. Deel 1 en 2 vertellen het begin van het Christina’s verhaal vanuit het perspectief van de moeder. Deel 3 en “Uiteindelijk..” schrijft het meisje zelf.

De moeder vertrekt in deel 1 vanuit het standpunt dat het flink misgaat in de wereld. Ze heeft dus de werken van Steven Pinker, Hans Rosling, Rutger Bregman e.a. niet gelezen. Die schrijvers tonen namelijk helder aan dat het nooit zo goed ging met de aarde.

Als je stelt dat het altijd beter kan met de mensheid, dan – schrijft de moeder – moet je naar mijn dochter luisteren. Het was haar namelijk al snel duidelijk dat ze een erg speciaal kind gebaard had: iemand met een zeer hoge trillingsfrequentie, multidimensionale waarneming en paranormale gaven. De moeder stortte zich onverwijld in de kwantumfysica, neuropsychologie en bewustzijnsonderzoek om haar kind beter te begrijpen. Christina is 14 jaar als beiden zich over de thesen van Stephen Hawking buigen en ze is amper 18 jaar als ze “Bewustzijn schept Vrede” schrijft, waarin liefde, waarheid en vrijheid centraal staan. De wijsheid die de teenager tentoonspreidt, wordt als volgt verklaard: “Ze is op aarde geïncarneerd om licht en vrede te verspreiden. Het licht is overal op de wereld. Er is alleen iemand nodig die op de aan-knop drukt.”  Daaruit volgt dat ze gemachtigd is om aan de lezers allerlei goede raad te geven: “luister naar de waarheid die het hart spreekt en leef die waarheid”. Iets praktischer is: wees tevreden met wat je hebt. Iets minder praktisch: “Onvoorwaardelijk liefhebben betekent… dat je … liefde zelfs laat stromen naar plekken waar nog geen liefde is… want waar geen liefde is, is liefde het hardst nodig” (deel 3, p. 26). Kinderen zouden met plezier naar school moeten gaan, de oude structuren hebben afgedaan. Ze stelt voor om de  lessen aan te passen aan elk kind afzonderlijk (p. 141) zodat een “hartgedragen school” in de plaats komt van de opleiding tot robotten die een school nu is.

In de vier delen is er sprake van het “fijnstoffelijke”, wat ze een betere naam vindt voor dode mensen, met wie Christina gemakkelijk in contact treedt vanwege haar verhoogd trillingsniveau. Het lichaam is eenvoudigweg de behuizing van de ziel en “doordat elke ziel oorspronkelijk voortkomt uit de bron, God, draagt hij in diepste wezen onvoorwaardelijke liefde in zich”. “Wij zijn spirituele wezens die in een lichaam zijn geïncarneerd”. Vrede is belangrijk voor Christina en niet de politici zijn verantwoordelijk, nee, wij als volk zijn dat, denk maar aan de woorden: “Stel je voor dat het oorlog is, maar dat niemand erheen gaat”. Zo eenvoudig kan het zijn, ware het niet dat: “de mensen hebben een vrije wil. Het hangt enkel af van de keuzes die ze maken”.

De vier boeken zijn duidelijk geïnspireerd door de christelijke boodschap van liefde en licht en een terugkeer naar een soort aards paradijs, dat we kunnen bereiken als we allemáál haar raadgevingen volgen.  Er is sprake van “hogerdimensionale lichtwezens” die de mensheid geschapen hebben, in het oog houden en soms leiden. De piramides zijn niet gebouwd zonder hun hulp. “Veel buitenaardsen vliegen voortdurend met hun ruimteschepen rond de Aarde” (p 54, deel 4).  Toeval bestaat niet, ook de corona-epidemie heeft een doel: “het zal beter worden dan voorheen” (p 14, deel 4).

Het viel me als sceptische lezer moeilijk om oog te houden voor de toch wel mooie boodschap van de 20-jarige, verstopt als die tussen een massa onwetenschappelijke beweringen, die zelfs het gezond verstand geweld aandoen. Toch kan je op Google talloze enthousiaste reacties vinden van – meestal vrouwen – die helemaal méé zijn. Sommigen hebben het over inzichten die hun leven veranderden.

Ik kan deze boeken enkel aanraden aan degenen die hun bewustzijn willen verruimen, aan collectieve frequentieverhoging willen doen, willen leren leven met hun karma, hun spirituele netwerken willen uitbouwen, hun telepathische en telekinetische vermogens op peil willen brengen, alsook nagaan of zij aanleg hebben om met het hiernamaals in contact te treden, en – als het effe kan – met dieren en planten te communiceren. Let wel, het is niet omdat Christina dit kan, dat jij, lezer, het ook kunt, maar deze 4 boeken kunnen een leidraad zijn op je pad naar verlichting. 

 

Gerda Sterk

lid van VJV (Vlaamse Journalisten Vereniging) en van SKEPP (Studiekring voor de Kritische Evaluatie van Pseudo-wetenschap en het Paranormale)

 

0
0
0
s2smodern

Recensie boek - Het Vrouwenbrein

Vrouwenbrein.jpg

 

 

Zijn vrouwen slimmer dan mannen? Ja en neen. Is hun brein kleiner? Ja. Kunnen ze beter multitasken? Neen, want dat kan niemand. Zijn Aziatische vrouwen slimmer of dommer? Dat hangt ervan af…

Iris Sommer is hoogleraar psychiatrie. Ze is niet aan haar proefstuk toe, want ze maakte al eerder de neurowetenschappen toegankelijk voor een breed publiek met o.m. “Haperende Hersenen”. Je kan haar ook horen en zien bij de Universiteit van Nederland, een podcast/video die ik – samen met De Universiteit van Vlaanderen – van harte kan aanbevelen: inspirerende wetenschappers geven gratis uitleg over “iets wetenschappelijks”.

 

Het brein: hoe groter hoe beter?

 Afmetingen zijn belangrijk. Vrouwen zijn hier duidelijk in het nadeel en toch doet hun denkvermogen niet onder voor dat van mannen, wat niet alleen voor Sommer een mysterie was, maar voor alle wetenschappers.

Voortbouwend op eigen onderzoek en dat van collega’s uit de hele wereld, komt Sommers tot de bevinding dat niet alleen de grootte een rol speelt, maar ook de samenstelling van het hersenweefsel. Er is ook zoiets als zenuwcellen en daarbovenop het aantal verbindingen tussen die zenuwcellen. Bovendien is het zo dat het metabolisme van het vrouwenbrein groter is dan dat van mannen. Hierbij gebruikt ze graag een vergelijking ontleend aan Dick Swaab:”Het vrouwenbrein is een Europese auto en het mannenbrein een Amerikaanse”. Denk aan: kleiner, maar krachtiger.

Blijf in gedachten houden dat ze altijd spreekt in gemiddelden.

 

Zijn er verschillen?

Ja, er zijn zeker verschillen en die hebben niet met beter of slechter te maken, maar met de gevolgen voor lichaam en geest van testosteron, hormonen, het immuunsysteem, de manier waarop het hersenweefsel gevouwen is (!), mitochondriën, de gyrificatie, “gelateraliseerde functies”,...

Het mag duidelijk zijn dat het onderwerp van het boek niet altijd eenvoudig is voor leken. Het is de verdienste van Sommer dat ze de werking van het brein in begrijpelijke taal giet, met af en toe een grapje en beeldspraak die – hoewel niet echt wetenschappelijk –  het voordeel heeft dat ze een begrip minder abstract maken . Dat neemt niet weg dat er vele studies besproken (moeten) worden, wat soms resulteert in saaie lectuur.

 

 Iris_Sommer_small-800x800-1-e1606296617494.jpg

 

Genderstereotypen

Ook de omgeving heeft invloed op bv. de verschillende schoolresultaten van meisjes en jongens. Genderstereotypen bestaan en hebben invloed: wiskunde voor jongens, talen voor meisjes. In boeken en films zijn de vrouwen emotioneel, de mannen rationeel; vrouwen zijn minder in beeld en hebben zelden een hoofdrol.

Er is een grote samenhang tussen het neurobiologische en het sociaal-wetenschappelijke en om dat duidelijk te maken, begint ze in de baarmoeder, gaat over op de ontwikkeling van de hersenen en wijdt een hoofdstuk aan wat er gebeurt als je van geslacht verandert. Deze ingrijpende verandering leert de wetenschappers veel over wat precies de verschillen tussen mannen en vrouwen bewerkstelligt. 

Het wordt duidelijk dat van bij de conceptie de verschillen optreden en blijven doorwerken tot de dood. Sommer gaat o.a. uitgebreid in op het stresssysteem en hoe oestrogeen een verschil maakt.

 Als psychiater is ze goed geplaatst om kwetsbaarheden te onderzoeken.  Migraine is de meest voorkomende hersenaandoening (Sommers bekent er zelf aan te lijden) en “komt tot driemaal vaker voor bij vrouwen dan bij mannen. Bij vrouwen duurt de aanval gemiddeld ook langer en ze hebben een hoger risico op astma, depressie, angststoornissen en chronische pijn”.

Verder behandelt ze anorexia, angststoornissen, depressie, Alzheimer, e.a., en hoe die afwijkingen vrouwen anders treft dan mannen.

 

 Het mysterie ontrafeld

In dit hoofdstuk legt ze uit dat veel is ontdekt en dat er nog veel te ontdekken valt. Bovendien besluit ze te hebben aangetoond dat gender niet slechts uit twee keuzes bestaat: je kan je “deels vrouwelijk, deels mannelijk, deels genderneutraal ontwikkelen”. Daarbij sluit aan: “Hoe gendergelijk of -ongelijk is Nederland?” en “Samen sterk” waarin het begrip vrouwenquota onder de loupe genomen wordt.

Deze hoofdstukken zijn zeer toegankelijk en maatschappelijk relevant.

 

Er is een uitgebreide bronnenlijst per hoofdstuk, een verwijzing naar pubmed.gov. en een verantwoording van de selectie. Er is geen trefwoordenregister. De kaft intrigeert en geeft een algemeen beeld van de ligging van de hersenen. In de tekst zijn een paar nuttige afbeeldingen opgenomen.

 

auteur: Iris Sommer

uitgeverij: Atlas Contact, Amsterdam, Antwerpen 

recensente: Gerda Sterk, lid van VJV, SKEPP, Humanistisch Verbond

 eigen beoordeling: 8,5/10

 

 

 

0
0
0
s2smodern

Recentie boek -VOLHARD (Geduldig bouwen aan gezonde doelen)

Volhard.jpg

 

Gezondheid

Het boek is al aan de tweede druk toe. Veel mensen met als doel””gezondheid” vonden het dus nodig om hun manier van leven bij te schaven.

Om gezond te zijn en vooral te blijven moet je letten op je eetgewoonten en in beweging blijven. Bovendien is geestelijke gezondheid erg belangrijk voor de lichamelijke gezondheid.  Boomsma wil je met dit boek helpen een goed doel te stellen, het juiste pad te bewandelen en vooral hoe te volharden in de goede voornemens.

Natuurlijk zou ik pas écht goed kunnen oordelen over de waarde van zijn raadgevingen, als ik het boek eerst een aantal maanden zou gebruiken. Ik ga dus af op mijn oordeelkundig vermogen.

Het boek lijkt niet echt geschreven voor de 65+ leeftijd. Oké, iedereen kan profijt trekken uit raadgevingen voor afslanken en bewegen, maar ik zie de 70-jarige niet direct “Klim zo nu en dan eens in een boom” (p.131) opvolgen. Vooral het hoofdstuk over trainen lijkt voor een jong publiek geschikt, hoe thuis in beweging blijven is dan weer voor iedereen.

 

Doel,  Discipline, Ritme

Stap 1 is weten wát je precies wil volhouden: welk doel is het waard om na te streven? Dat kan zijn “ik wil meer sporten”, maar evengoed “ik wil gezonder eten”. Daarbij, zegt hij, moet je beseffen waarom je precies dat doel wil bereiken, want er zit soms meer achter en het helpt je volharden als je je daarvan bewust bent. Dan komt het woord “discipline” op de proppen en hoe dat kan helpen bij “doorzetten als het makkelijker is om af te haken”.

Het hoofdstuk “ritme” is minder eigenaardig dan het op het eerste zicht lijkt, want iets volhouden is dikwijls een kwestie van (saaie) herhaling. Ritme helpt (goede) gewoontes te creëren.

 

Slaap, koude douche, agenda

Een lang deel wordt gewijd aan slaap en waarom voldoende slaap zo belangrijk is voor de gezondheid. Hij raadt aan om de dag fris te beginnen met bewust genieten van de ochtendzon. In de winter op een appartement is dat moeilijk, maar het blijft een mooi idee. Grappig is zijn raad om te kiezen voor een prettige melodie om bij wakker te worden, iets met kwinkelerende vogels, bv. Of je best een koude douche neemt om het immuunsysteem te bevorderen is wetenschappelijk nog niet afdoende bewezen, maar je wordt er zeker klaar wakker van! Op p.81 vat hij de ideale ochtendroutine samen en die begint met “om zes uur opstaan”. Hij heeft het regelmatig over “afvalstoffen afdrijven” en “het lichaam reinigen”. De lezer(es) besluit zelf of  zij/hij daarin gelooft, maar het klinkt goed.

Wil je iets volhouden, zal je een agenda moeten aanleggen en zeker beslissen of je je leven door e-mails en smartphone laat beheersen.

 

Voeding

De nadruk moet liggen op groente en fruit, maar dat had je misschien al verwacht. Hij is niet tegen het nemen van extra vitamines, maar geeft toe dat een gevarieerde voeding meestal het nodige bevat. Niet verwonderlijk raadt hij aan om veel water te drinken. Wie traint zou drie liter moeten drinken en liefst met grote glazen tegelijk “omdat het vocht tot in de huid en de spieren komt”. Ik voel me niet bevoegd om de juistheid van die stelling te beoordelen, maar weet dat er twijfel is over “heel veel water” drinken.

 

Training

Je hoeft niet naar de gym om te bewegen. Als je de trap zou nemen in plaats van de lift, ben je al goed bezig. Zelfs de supermarkt biedt kansen op méér beweging dan je zou denken. Als het gaat om push-ups en squat thrusts spreekt hij eerder de jonge lezers aan. Omdat hij dit boek schreef in de COVID-19 pandemie, geeft hij raad over wat iedereen thuis kan doen.

 

Hoofd,  tegenslag, optimisme

Boomsma gaat in dit hoofdstuk over de noodzaak om je geest gezond te houden: los een ruzie op voor je gaat slapen,wees ordelijk, koop een goede bezem, los kruiswoordpuzzels op, leer golfen, neem een kat, mediteer, enz. Tegenslagen beïnvloeden ons en dwarsbomen onze plannen, dus wijdt hij ook daaraan een hoofdstuk.

Het laatste hoofdstuk behandelt positief denken. Dankbaarheid voor wat je hebt, kan helpen om je goed en energiek te voelen.

 

Besluit

De inspirerende raad van Boomsma wortelt dikwijls in gewoon gezond verstand, maar het is beslist een nuttig boek omdat we allemaal weten hoe moeilijk het is om te volharden. Je kan een keuze maken uit de tips . Hij illustreert graag met prettig geschreven voorbeelden, dikwijls uit eigen leven of die van zijn familie. Elk hoofdstuk wordt ingeleid en soms ook onderbroken door een citaat van bekende personen en afgesloten met aanbevolen boeken, podcasts, documentaires.

auteur: Arie Boomsma

onderwerpen: lifestyle, gezondheid, fit zijn en blijven, volhouden

uitgeverij: Prometheus Amsterdam

ISBN 978 90 446 3527 0

persoonlijke waardering: 7,5/10

 

Recensente: Gerda Sterk, bestuurslid van VJV en SKEPP

 

 

 

0
0
0
s2smodern

Recensie boek - Je mag zeggen wat je denkt - zolang je maar hetzelfde denkt als iedereen

b_800_600_0_00_images_artikelfotos_januari2021_je-mag-zeggen-wat-je-denkt-andreas-kinneging-9789044646191.jpg

 

 

Andreas Kinneging (1962) is hoogleraar rechtsfilosofie aan de Universiteit Leiden. In 1987 werd hij nationaal kampioen gewichtheffen (daarop alludeert hij in zijn inleiding: “Zoals gewichtheffen technisch de moeilijkste sport is, is de dichtkunst de moeilijkste literaire stijl.”). Tegenwoordig is hij een redelijk omstreden intellectueel.  In 2020 verscheen zijn werk ‘De onzichtbare maat. Archeologie van goed en kwaad’.

“Je mag zeggen wat je denkt” is een verzameling van 59 essays over uiteenlopende onderwerpen, gaande van Vrijheid en/of Gelijkheid tot De Vereisten van het Huwelijk, afgesloten met een “interview” met de auteur. Opvallend is zijn geloof in de Griekse filosofie, met Plato op kop, gevolgd door de christelijke leer, Augustinus en Thomas van Aquino. Hij toont zich meestal behoudsgezind. Alles lijkt vroeger beter en dan heeft hij het niet alleen over de filosofie van Plato maar ook over bv. de opvoeding van kinderen (zie Morele Achteruitgang). Hij beargumenteert zijn opinie, ook als die lijnrecht ingaat tegen de heersende opvattingen. In dat verband is de afbeelding van Socrates die de gifbeker aanvaardt goed gekozen. Zijn proces i.v.m. de vrijheid van meningsuiting is immers het beroemdste aller tijden. Kinneging betoogt dat die vrijheid méér dan ooit onder druk staat in de moderne samenleving. Ook de achterflap geeft iets prijs: we zien de hoogleraar rechtsfilosofie met een bontgekleurde pet op (“klak” zouden we in het Vlaams zeggen), een hoofddeksel dat je niet direct met een hoogleraar associeert. De verschillende kleurtjes kunnen de verschillende meningen zijn.

TAAL, VERTALEN

 Het krioelt in zijn tekst van de Latijnse zinnen, die niet altijd vertaald worden. Ook Engelse citaten worden zelden in het Nederlands omgezet.  In het hoofdstuk over taal, vertalen...  legt hij uit waarom. In klare taal bestrijken de columns verschillende thema’s, waaronder de verhouding tussen recht en moraal, mensenrechten,  de opleiding tot jurist, het universitair onderwijs, seks, het gezin en muziek. Een aantal columns behandelt de tegenstelling tussen vrijheid en gelijkheid. Hij verwijst naar het communisme, inclusief de Goelagkampen, en stelt dat het streven naar gelijkheid de vrijheid ondermijnt.

UITNODIGING TOT NADENKEN

Lezen in dit boek is een uitnodiging tot nadenken. Je hoeft het niet altijd eens te zijn met hem. Is voor de meeste vrouwen seks enkel te genieten als ze de man kennen en kunnen vertrouwen? (p. 229). Zijn de idealen van Verlichting en de Romantiek niet zo ideaal? Hebben ze te veel de nadruk gelegd op het individu en zijn belangen? Kinneging denkt alvast van wél. Opmerkelijk is ook het essay met de titel: Valt Amerika uit elkaar? Hij stelt vast – zoals iedereen die deze weken het nieuws volgt – dat het inderdaad gebeurt. Maar, beargumenteert hij (met de hulp van Plato en Aristoteles als ze het hebben over rijkdom en armoede), het is niet de schuld van Trump! Iedereen onder ons die riskeerde al eens iets goeds over Trump te zeggen (bv. dat de V.S. geen buitenlandse gewapende inmengingen organiseerde de laatste 4 jaar) weet dat je riskeerde zonder pardon of discussie uit de vriendenkring gegooid te worden.

Al ben je het niet eens met Kinneging, al vind je hem eigenwijs en verwaand (hij lijkt te weten wat “normaal” is), een tegenstem moet er zijn, discussie moet kunnen en dat is de hoofdgedachte van dit boek. “Zelfs als de opvattingen van zo’n dwarsligger met zekerheid onjuist zijn”, stelt Kinneging, “hebben ze nog hun maatschappelijk nut.” Helaas is het bijna gevaarlijk om een dwarsligger te zijn:  “Geen wonder dus dat niemand meer iets spannends of ongewoons durft te zeggen.”

Er is geen lijst van geraadpleegde werken, hij vermeldt in de tekst bij wie hij soms de mosterd haalde en meer dan eens met een aansporing: “erg leerzaam”, “neem en lees!”.

Gerda Sterk, bestuurslid van VJV en SKEPP

Uit een interview in Knack 10/06/20 over de corona-crisis

Kinneging: Daarvoor maakt die crisis te weinig indruk. Mensen worden pas wakker als ze echt pijn gaan lijden. Dus eerst moet het nog veel slechter worden. Wat zou het goed zijn als de winkels wat vaker dicht waren en we meer tijd en rust hadden voor elkaar, om ons te bezinnen, goede boeken te lezen en na te denken over de vraag hoe te leven. Maar ik vrees dat de meeste mensen de afgelopen maanden toch vooral veel televisie hebben gekeken, en overmatig hebben gegeten. Wat we nu meemaken, beschouwen we graag als abnormaal. We willen zo snel mogelijk ons oude haastige leventje weer hervatten en zo druk zijn dat we niet met de grote vragen worden geconfronteerd.

 

auteur: Andreas Kinneging

Prometheus Amsterdam

295 bladzijden

ISBN 978 90 446 4619 1

beoordeling: 8,5/10

0
0
0
s2smodern

Recensie - Door leugens verleid - Peter Klerks

Recensie_Leugens.jpg

 

Hoe je fake news en andere vormen van manipulatie herkent en bestrijdt

 

Misschien is het motief van het boek nog best omschreven in de inleiding: “We zoeken naar waarheid en vinden leugens”.

Van Dale kent meer dan zestig alternatieven voor “misleiding” en Klerks gebruikt ze bijna allemaal. Na een overzicht van de beïnvloedbaarheid van de mens via psychologische operaties, past hij die inzichten toe op oorlogsvoering, vooral dan op WO I en WO II.

Hoe hij verder de complexe materie uitwerkt schrijft hij zelf op p.32. In hoofdstuk twee reikt hij een theoretisch kader aan, met een definitie van belangrijke begrippen en met voorbeelden uit 3 domeinen.

In hoofdstuk drie geeft hij de historische achtergrond. In hoofdstuk vier laat hij zien hoe psychologische technieken praktisch worden toegepast op neuromarketing, journalistiek, wetenschap en andere terreinen.

Hoofdstuk vijf behandelt juridische en ethische aspecten, terwijl hoofdstuk zes beschrijft hoe de samenleving zich kan verdedigen. Zeven biedt een analyse, geeft conclusies en een vooruitblik op de toekomst waarin sociale netwerken, reclames die u bereiken via algoritmes, nepnieuws, complotdenken, cybercrime, doxing en dies meer aan bod komen.

Het indrukwekkende boek is niet van het soort dat je snel even uitleest. Het is niet voor iedereen toegankelijk, al was het maar omdat hij de vele fragmenten in het Engels onvertaald laat.

Zelfs Dostojevski spreekt Engels (p.108). De rake citaten van Voltaire, waarmee hij elk hoofdstuk opent, staan er wél in het Nederlands. Het boek is geschreven in een zwaarwichtige stijl. Het is alsof je een college volgt met een inleiding waarin hij de krijtlijnen uitzet van wat hij in het hoofdstuk behandelt en meestal sluit hij af met een samenvatting waarin hij de essentie opnieuw verwoordt.

Het voordeel is duidelijkheid, het nadeel is een zekere saaiheid, die erg geïnteresseerde lezers nochtans niet zal afschrikken.

Als hij het heeft over landen die misleiding veelvuldig hanteren, dan zijn de

Russen nooit veraf. Met talrijke voorbeelden illustreert Klerks hun schurkachtig bedrog. Trump is natuurlijk hét voorbeeld van het zichzelf indekken met halve waarheden en leugens.

Klerks volgt de mainstream. Churchill is in zijn ogen een voorbeeldig staatsman: “… onconventionele ruimdenkendheid”(p.151), “De grote staatsman had het inzicht… zoals het een goede leider betaamt… ” (p.152), “Door zulk visionair en doortastend leiderschap...” (p.153).

In Het Vrije Woord van dec. 2020 las ik een bijdrage van Lukas De Vos waarin hij het volgende schrijft over Churchill: “...misdaden tegen de mensheid.

Heeft Churchill die niet op zijn geweten?”, “Het Internationaal Gerechtshof in Den Haag zou een forse kluif aan de zaak gehad hebben, een man die openlijk de uitmoording van ongewapende burgers beveelt – met drie keer meer doden dan in Srebrenica.”, “… dat Churchill al in 1939 een geheime operatie opzette om sabotage en aanslagen te plegen in Duitsland zelf”.

Het lijkt erop dat Klerks niet altijd streeft naar een objectieve invulling van de waarheid of de leugen, maar zijn eigen opinie geeft met regelmatig een “zou” of “naar verluidt”. Een voorbeeld daarvan op p.153: “Duitsers zouden naar verluidt geen humor hebben, terwijl Monty Python, Mr.Bean en Blackadder wereldberoemd zijn.”

Een ander voorbeeld van vooringenomenheid staat op p.265 over Monsanto en glyfosaat.

Bij hem lees ik dat de schadelijkheid onbetwist is, in het ledenblad van SKEPP: “er is voldoende aangetoond dat glyfosaat in vergelijking met andere onkruidverdelgers – ook degene die in de biolandbouw gebruikt worden – minder doorweegt op het milieu en de gezondheid en effectiever is”.

In een interview zegt Dirk Inzé: “Glyfosaat is op zichzelf onschuldig. In grote hoeveelheden is het toxisch, maar als je 20 liter water drinkt, ga je ook dood.” Carey Gillam wordt opgevoerd als een “journalist geviseerd door Monsanto”, terwijl ze in 2015 al ontslagen is door Reuters omdat ze Monsanto viseerde.

Door andere journalisten wordt ze een complottheoretica, activiste voor de Organic food lobby en/of geobsedeerde cherry-picking aandachtzoekster genoemd.

Ik voel me niet bevoegd om te besluiten dat de schrijver door leugens verleid is. Ik heb enkel al googlend wat opzoekingswerk gedaan over zaken waarvan ik iets afweet.

Klerks past dikwijls inzichten rechtstreeks toe op Nederland, wat zijn boek voor de Vlaamse lezers toch iets minder interessant maakt.

In de uitgebreide bronnenlijst vinden we – naast meer dan 500 Engelstalige werken – Johan Braeckman en Maarten Boudry: “De ongelovige Thomas heeft een punt”.

De begrippenlijst is zeker nuttig, de lijst met bronnen indrukwekkend. Het personenregister en het zakenregister vergemakkelijken het opzoeken.

 

Auteur: Peter Klerks

uitgeverij: Prometheus

IBAN: 978 90 446 4576 7

 

Recensente: Gerda Sterk, lid van VJV, SKEPP.

 

0
0
0
s2smodern