Fake @ MSK GENT?

13Popova-Lyubov-Architectonics-.jpg

De presentatie van de Russische werken start op 17 oktober2017 . Ze maakt deel uit van de tentoonstelling: Van Bosch tot Tuymans en focust op de nieuwe aanpak van het MSK zijnde enerzijds een meer thematische voorstelling van de werken en anderzijds een presentatie die gaat, zoals de titel aangeeft, van Bosch tot op Tuymans of een tijdspanne van 15e eeuw tot heden.

En bij die “moderne” werken zijn 30 schilderijen van Russische avant-garde kunstenaars.
De aankondiging van het museum beschrijft ze als volgt : 100 jaar na de Russische Oktoberrevolutie vindt in Europa onbekend werk van kunstenaars als Alexandra Exter, El Lissitzky, Natalia Goncharova, Vasili Kandinsky, Kazimir Malevich, Lyubov Popova, Alexander Rodchenko, Olga Rozanova en Vladimir Tatlin een nieuw onderkomen in het MSK Gent. Alle werken maken deel uit van de verzameling van de Stichting Dieleghem in Brussel, die het museum als forum inzet om haar verbluffende collectie voor het eerst met het publiek te delen.

Alles loopt volgens plan, tot op 16 oktober de eerste spraakmakende titel in het Nieuwsblad verschijnt: Opschudding in bekend Gents museum: experts hebben “grote twijfels” bij 26 werken.
Gevolgd door: Twijfels over echtheid Russische kunst in Gents museum.
De Standaard wil niet achterblijven en spreekt niet meer over twijfel, hier wordt het museum al veroordeeld en naïviteit verweten. en titelt: Hoe naïef kun je als museum zijn? De veroordeling is gevallen!

Zo’n sappig schandaal gaat natuurlijk viraal en een paar dagen later titelt The Art Newspaper: Fake Kandinskys, Malevichs, Jawlenskys? Top curators and dealers accuse Ghent museum of showing dud Russian avant-garde works. Hier geen naïviteit meer, maar een beschuldiging.  En ze gaan zelf de man spelen, in dit geval de vrouw Catherine de Zegher: She (Ms. de Zegher) curated the Moscow Biennale of Contemporary Art in 2013, but this experience does not make her an expert on Russian avant-garde painting.

Alvorens het woord te laten aan de verdediging, of m.a.w., wat het MSK Gent heeft te zeggen, wil ik u toch een korte bloemlezing geven van wat in de “akte van beschuldiging” staat:

Op de kunstmarkt moeten deze stukken een fortuin waard zijn, maar in de museumwereld gonst het van de geruchten sinds de opening van de nieuwe opstelling, op 20 oktober.
Russische modernistische kunst staat na recente schandalen met vervalsingen in een slecht daglicht.
Ze gebruiken nergens het woord “vals”, maar suggereren wel dat het beter is de werken uit de zaal te halen zodat ze “niet langer het publiek dreigen te misleiden”.
Ze noemen de werken “hoogst twijfelachtig” en schrijven dat “haast elk geëxposeerd stuk” dezelfde vragen oproept.
Van geen van de werken is geweten waar ze voordien werden geëxposeerd. Ze komen niet voor in overzichtscatalogi en er zijn nergens data over vroegere verkopen terug te vinden.
Peter van Beveren, een Nederlandse expert met dertig jaar ervaring in kunstvervalsing, noemt de werkwijze van het MSK ‘naïef’ en kan er niet bij dat het zo snel bruiklenen heeft aanvaard.
Dat het MSK alle documenten bekeken heeft? Het zal wel. Het trucje met de douanestempels en de notarisakten is al zo vaak gedaan’
L’enjeu dépasse les 26 œuvres exposés car un musée privé, sans subside public, devrait s’ouvrir en 2020 à Jette, à l’ancien château de Dieleghem pour montrer et étudier cette collection.
De Zegher is a renowned curator of contemporary art. She curated the Moscow Biennale of Contemporary Art in 2013, but this experience does not make her an expert on Russian avant-garde painting.

Een hele boterham, Meester Vermassen had het als advocaat van de burgerlijke partij niet beter gedaan.

Maar nu geef ik het woord aan de verdediging :
In oktober 2017 ging het museum….. een langdurige bruikleen aan van Russische kunstwerken uit de vroege 20ste eeuw, afkomstig uit de collectie van de Brusselse Stichting Dieleghem. Zesentwintig werken werden opgenomen in de vernieuwde vaste collectie.
Het museum beoordeelt bruiklenen op basis van vertrouwelijke informatie van de verzamelaar omtrent authenticiteit en bewijs van herkomst. Voorafgaand was er een uitgebreide dialoog met de Stichting en inzage in de herkomst van de werken, waarvan verschillende uit de bekende Pevsner familie komen (die ook een link had met de grote verzamelaar Costakis) en deels aangekocht werden tijdens de Perestroika
In musea gebeurt voorafgaand onderzoek in een labo enkel bij nieuwe aanwinsten van erg hoge waarde en met toestemming van de eigenaar. In de praktijk is dit eerder gebruikelijk op de kunstmarkt, en in het geval van het museum is er van geen enkel commercieel belang sprake. Bruiklenen zouden onmogelijk worden indien elk werk een chemische behandeling zou moeten ondergaan.
De werken vormen een mooie aanvulling op de vaste collectie van het museum.
Er is geen catalogus om de eenvoudige reden dat het hier geen tentoonstelling betreft, maar een herinstallatie.
De open brief die vandaag, 15 januari, werd verspreid, is ondertekend door een groep zelfstandige experten en kunsthandelaars. Bovendien heeft geen van deze experten zich kenbaar gemaakt in het museum of bij de Stichting Dieleghem. Zolang er geen harde bewijzen worden geleverd om geruchten te rechtvaardigen, is er geen reden om de werken weg te halen.

Wie ben ik om de geleerde Dames en Heren experten, curatoren, kunsthandelaars enz., tegen te spreken. En, na een korte lezing van de pro’s en contra’s, geef ik toe verwonderd te zijn van de “oppervlakkige” controle en argumentatie van het museum. Maar daarom zijn de werken nog niet “fake”.

Wat ik wel weet, is dat ik een zeker argwaan heb tegenover de specialisten, of het nu curatoren of kunsthandelaars zijn. In ben helemaal niet thuis in de wereld/markt van de schilderijen, maar met die “specialisten” heb ik wel enige ervaring en ben ik als het ware een ervaring-deskundige. In de antiek- en brocante wereld, waar ik een aantal jaren heb meegedraaid, heb ik de wereld van de vetting van dichtbij kunnen zien en beleven.

De hoe, wat, waarom, wanneer en van wie een bepaald stuk als goed of slecht wordt bestempeld, en meestal zonder enig beroep mogelijkheid.

Even uw geheugen opfrissen: oktober 2015 : Twee beroemde schilderijen waarvan altijd werd gedacht dat ze van Jeroen Bosch waren, kunnen dan toch niet aan hem worden toegeschreven. Dat is de uitkomst van een jarenlang onderzoek door het Bosch Research and Conservation Project (BRCP). Een van de schilderijen is “Kruisdraging van Christus”, een topwerk uit het Museum voor Schone Kunsten in Gent.

Mag ik ook even verwijzen naar de Salvator Mundi van Leonardo da Vinci, vorige maand door een Saudische prins voor 450 miljoen dollar (382 miljoen euro) gekocht voor het Louvre van Abu Dhabi. Ook hier is de authenticiteit van dit werk wordt sterk in twijfel getrokken en Christie’s, die het werk veilde, en het Louvre, waar het zal hangen, zijn niet echt beginnelingen in het milieu.

Om dan maar te zwijgen over de “meester vervalser” H.A. Van Meegeren, van wie werken hangen in verschillende musea.

Spécialisten of experten zijn kenners die gewoonweg iets minder fouten maken dan gewone liefhebbers of verzamelaars, maar die door hun functie een aureool krijgen. Voor het ogenblik is het een pat situatie, een welles nietes spel; het DNA van de werken is het enige dat uitsluitsel kan brengen en dat kan geen probleem zijn, alleen wie zal dat aanvragen en dus betalen?

Want laat ons een kat een kat noemen, het grote probleem met kopieën on namaken, is de waarde van het stuk. Kwalitatief is het moeilijk tot onmogelijk op het echte van het “valse” te onderscheiden, maar  economisch/commercieel, is er een wereld van verschil. En dit telt ook voor de marktwaarde van de experten en/of specialisten en vandaag, om geloofwaardig te zijn, moet u een mening hebben.

(John Liem)

0
0
0
s2smodern